Girvas, ismini  kuzey doğusundaki Dızık Kalesi'nden almıştır. zazaca da GIR dağ demektir VAS ise yöre insanlarının eskiden sık sık kullandıkları VASMAN isminin kısaltılışı olarak düşünüyorum. Yani VASIN TEPESİ anlamından gelmiş olabileceğine ihtimali yuksektir

Solhan ilçesi sinirlari dahilinde en büyük yerlesim yeri ve tek kasabasidir. Eski adi  Girvas dir. ... .      TARİHİ: Kasaba ilk olarak Akkoyunlular zamaninda simdiki yerlesim yerinin kuzeyindeki Dizik Tepesi nde bir kale ile birlikte köy olarak kurulmustur. 1473 yilinda Akkoyunlular ve Osmanlilar arasinda çikan Otlukbeli Savasi sirasinda Osmanli himayesine girdi. Kale Osmanlilar tarafindan yikildi.   Birinci Dünya Savasina kadar köydeki Ermeni kökenli yurttaslarla birlikte yillarca kardes gibi hayatlarini ikame eden halk, bu savasin baslamasi ve daha öncesine dayanan milliyetçilik hareketinin etkisi ile Ermeniler, savas yillarinda zor durumdaki Osmanli Devletine karsi Ruslarin kiskirtmasi ve destegi ile bir iskan edinme politikasi izlemisler ancak bunda basarili olamamislardir. Birinci Dünya Savasi sirasinda Ruslarin isgali karsisinda halk güney illerine göç etmistir. Ruslar Alopin yaylasini bir karargah merkezi haline getirmislerdir. Buna karsilik Genç ve Diyarbakir ilinin kuzeyine yerlesen halk milli birlikler olusturarak çete savasi yapmislardir. Yorgun olan ordumuz Masalla Deresine yerlesince Rus ordusu kasabanin Qiban Düzlügüne yerlesmisti. Çevreyi çok iyi bilen yöre halki 7. Tümenile birleserek QUREHESIRAN denilen mevkide düsmanla karsilamislar. Yapilan siddetli çarpismalar sonucu 7. Tümeniden birkaç kisi kurtulabilmistir. 1917 yilinda Rusya da çikan ihtilal yüzünden Ruslarin birliklerini geri çekmesi ile güney illerine göç eden halk savastan sonra tekrar köye dönüp yerlesmislerdir. 100 aileden ancak 17 si sag olarak dönmüsler.       COĞRAFYASI:   Arakonak Beldesi; Bingöl ili merkezine 54, Solhan ilçesine 6 km. uzaklikta yer alir. Doguda; Mus iline bagli Çengelli Köyü, kuzeyde; Karliova ilçesine bagli Isa Köyü, batida; Solhan Ilçesi ve Göksu Köyü, güneyde ise Simsirpinar Köyü siniri ile çevrilidir. Ayrica köyün güney bölgesinde yelesim yeri ile Qiban Düzlügü arasinda karayolu geçmektedir. Beldenin yüzölçümü yaklasik 165 km² dir. Deniz seviyesinden 1620 mt. yüksekliktedir.    YERYÜZÜ:   Beldenin arazisi genelde engebeli ve dagliktir. Yer yer 2.500 metre yükseklikte olan daglar bulunur. Çevrenin en önemli yaylalarindan ALOPIN Yaylasi havasi ve soguk sulariyla hayati önem tasir. Kiban Düzlügü ise daglarla çevrilidir. Ova tamamen susuzdur. Genelde otu biçildikten sonra basibos birakilir ve hayvan  otlatilir. Alopin daglarindan dogan en büyük su Hazar Deresi dir. Bu dere kasabanin ortasindan güneybatiya dogru akar. Solhan ilçesinden Bazman Deresi ve daha sonra Hazarsahtan gelen su ile birleserek Masalla Çayini olusturur. Daha ileride Turna Istasyonunda Murat Nehrine karisir. Beldedeki yaylanin volkanik daglarin üzerinde olusan birçok göl vardir. Bu göllerin en önemlisi Ördekler Gölüdür.      İKLİM:   Beldede Karasal iklim hüküm sürmekte. Yazlar sicak ve kurak, kislar soguk ve kar yagisli geçer. Ilkbahar ve sonbaharda bol yagmur düser. Sicaklik ortalama temmuz ayinda 38° bulur. Ocak ayinda ise; 0-15 derecedir. Genelde yüksek daglarla çevrili olan belde ilkbaharda isinir. Ancak çevredeki daglarin havasi gündüz serin, gece soguk geçer. Genelde kuzey rüzgarlari görülür. Kuzey rüzgarlari kisin zaman zaman siddetli firtina seklinde eser.    NÜFUS VE EKONOMİ:   Belde nüfusu 2000 Yili Genel Nüfus Sayimina göre 3.656`dir. 2006 yili itibariyle hane sayisi 445`dir. Nüfusun büyük çogunlugu hayvancilikla ugrasmaktadir. Beldemizde tarima elverisli alanlar da mevcuttur. Özellikle Qiban Düzlügü ve Beldedeki araziler tarim için elverisli bir ortam saglar. Ancak halkin çogunlugunun hayvancilikla ugrasmasi nedeniyle bu araziler daha çok kis mevsimi için hayvanlara ot olarak kullanilmaktadir. Ilkbahar mevsimi ile birlikte halkin büyük çogunlugu sadece kendi ihtiyaçlarini karsilamasi için sebze ve meyve üretmektedir. Halkin büyük çogunlugu hayvancilikla ugrasmaktadir. En çok küçükbas (koyun, keçi), Büyükbas (inek) yetistirilmektedir. Bunun yanisira ticaret ve tasimacilikla ugrasanlar da vardir. Özellikle 1990 yilindan sonra bölgede yasanan terör ortami ve issizlik nedeniyle büyük kentlere bir göç meydana gelmistir. Bursa, Istanbul, Mersin, Adana ve Osmaniye en çok göç edilen kentlerdir. Issizlik nedeniyle birçok genç Istanbul, Bursa, Izmir, Kocaeli ve Antalya gibi büyük sehirlerde çalismaya gitmektedirler. Beldedeki issizlik orani %30 civarindadir. Beldede 1948 yilinda ahsap tipte halk ve devlet isbirligi ile bir derslikli ilkokul açildi. 1949 yilinda da ögretime baslandi. 1986-1987 Egitim ve Ögretim yilinda da ortaokul açildi. 8 yillik temel egitime geçilmesi ile Ilkögretim Okulu olarak birlestirildi. IMKB tarafindan yaptirilan 16 derslikli yeni ilkögretim okulu binasi 2004-2005 Egitim ve Ögretim döneminde açilarak halen bu binada ögrenime devam edilmektedir. Belde halkinin egitim orani oldukça düsük sayilir. Özellikle 35 yasin üstündeki kadinlarda bu düsüklük oldukça belirgindir. Ancak son yillarda ülkemiz genelinde egitime verilen önem ve giderek halkin bu konuda bilinçlenmesi ile artik okuma yazma orani hizli bir sekilde artmaktadir.    KÜLTÜR:   Beldede, kadinlar genellikle ayni model elbise giymekte ve bu elbiseler belden kesme etegi pileli, kumasinda çok canli renkler hakimdir. Kadinlar elbiselerin üzerine kusak sarmaktadirlar. Baslarina yazma ve üzerine tekrar bir esarp baglamalari yaygindir. Erkekler ise pusu, küllah tamaktadirlar. Kadinlar genellikle ev islerine, bostan ve bahçe islerine bakmaktadir. Yine hayvancilikla ugrasanlarin kadinlari hayvanlarin sagilmasi gibi görevlerde bulunmaktadirlar. Özellikle kadinlarin hayvanlarin sagilmasi için katetikleri yol boyunca örgü örmeleri de dikkate deger katkilardir. Erkekler ise evin geçiminden sorumludur. Hayvan sahipleri yaz mevsimine dogru otlarin biçilmesi ve tasinmasi isini yaparlar. Hayvanlarina bakicilik yapar ve kis için gerekli ihtiyaçlarin teminini saglar. Her ne kadar erkek egemenligi ön planda tutulsa da, özellikle aileyi ilgilendiren konularda alinacak kararlarda kadinlarin da en az erkekler kadar etkin oldugu görülür. Hersey karsilikli sevgi ve saygi çerçevesinde yapilir.Beldede yaygin dil zazaca ve turkcedir.    DÜGÜNLER:   Beldede evlilikler genellikle anlasarak yapilir. Birbirlerini begenen kiz ve erek, isi aileye birakirlar. Aileler arasinda anlasma saglandiktan sonra oglanin erkek yakinlari ve beldenin ileri gelenleri kiz istemeye giderler. Kiz tarafindan olumlu cevap alindiktan sonra oglanin yakini olan kadinlar hediyelerle beraber gelin görmeye giderler. Bu tören ayni zamanda nisan töreni sayilmaktadir. Törende serbet içilip çerez yendikten sonra alinmis olan takilar geline takilir. Bu takilar kiz tarafinin istegi ve oglan tarafinin maddi durumuna göre degismektedir. Nisanlilik süresinde geline, bayramlarda ve diger günlerde hediyeler götürmek adettir.Buna belde halki arasinda RID denilir. Dügünler genellikle sonbahar mevsiminde yapilmaktadir. Gerekli esyalar alinip dügün günü tespit edilerek akrabalara ve tanidiklara duyurulur. Dügünler eskiden 40 gun 40 gece surdu isede simdilik iki gün sürmektedir. Ilk gün erkek tarafi toplanarak kiz tarafina kina yapmaya giderler. Gelen misafirlere serbet ve çerez dagitildiktan sonra gelin ortaya konularak oglanin kiz kardesi veya yakin akrabasi tarafindan kina yakilir. Bu sirada erkek tarafi ve kiz tarafi kiza takilar takar. Genç kizlar bu arada oyun oynayarak eglenirler. Bundan sonra gelen misafirler evlerine dönerler. Oglanin evinde de o gece çesitli eglenceler olur. Gençler hazirladiklari kinayi türküler söyleyerek damadin eline yakarlar. Bu arada damada paralar takilir. Ve böylece hayat sürgp gider...... Not: Kaynak:  Ubeyit Döner              Girvasco              Selahattin Tutkun

Copyright © Girvas Web Sitesi Tüm hakları saklıdır.

Yayınlanma:: 2008-07-10 (4295 okuma)